आदरणीय व्यासपीठ आणि उपस्थित श्रोतेहो,

आज आपण अशा एका युगात आहोत जिथे 'स्मार्टफोन' हे केवळ संवादाचे साधन राहिले नसून ते आपल्या आयुष्याचे एक अविभाज्य अंग बनले आहे. 'मोबाईल हवा की नको' या विषयावर बोलताना आपल्याला केवळ एका उपकरणाचा विचार करायचा नसून, एका संपूर्ण बदलत चाललेल्या जीवनशैलीचा विचार करायचा आहे.

मोबाईलने माहितीचे लोकशाहीकरण केले आहे. आज एका सामान्य विद्यार्थ्याकडेही तेच ज्ञान उपलब्ध आहे जे एका विकसित देशातील विद्यार्थ्याकडे असते. बँकिंग, शिक्षण, आरोग्य आणि मनोरंजन या सर्व गोष्टी आज आपल्या खिशात मावणाऱ्या एका छोट्या यंत्रात सामावल्या आहेत. याला आपण 'वरदान' म्हणणार नाही तर काय? पण, या वरदानासोबतच एक मोठी काळी बाजूही समोर आली आहे.

महाविद्यालयीन युवकांनो, आपण 'डिजिटल व्यसना'च्या (Digital Addiction) उंबरठ्यावर उभे आहोत. 'डोपामाईन'च्या एका लहरीसाठी आपण तासनतास रील्स किंवा शॉर्ट्स पाहण्यात घालवतो. यामुळे आपली सर्जनशीलता आणि सखोल विचार करण्याची क्षमता (Deep Thinking) धोक्यात आली आहे. सोशल मीडियावरील लाईक्स आणि कमेंट्सवरून आपण स्वतःचे मूल्य ठरवू लागलो आहोत, ज्यामुळे नैराश्य आणि एकटेपणा वाढतोय.

तसेच, सायबर गुन्हेगारी आणि वैयक्तिक माहितीची गोपनीयता (Privacy) हे मोठे धोके आपल्यासमोर उभे आहेत. मोबाईलमुळे आपण जगाशी जोडले गेलो आहोत, पण आपल्या कुटुंबापासून आणि स्वतःपासून तुटलो आहोत का? हे विचार करण्याची वेळ आली आहे. मोबाईल हवा की नको, याचं उत्तर 'हो' किंवा 'नाही' असं देता येणार नाही. कारण तंत्रज्ञान नाकारून आपण मागे राहू शकत नाही. पण तंत्रज्ञानाचा विवेकाने वापर करणे (Digital Literacy) ही आपली जबाबदारी आहे.

मोबाईलला आपल्या आयुष्यावर ताबा मिळवू देऊ नका. दिवसातील काही वेळ 'डिजिटल डिटॉक्स'साठी राखा. पुस्तके वाचा, निसर्गाशी संवाद साधा आणि प्रत्यक्षात माणसांना भेटा. मोबाईलचा वापर ज्ञानासाठी करा, व्यसनासाठी नको. जेव्हा आपण मोबाईलचा वापर स्वतःच्या विकासासाठी करू, तेव्हाच मोबाईल हवा की नको या वादावर आपल्याला सकारात्मक उत्तर मिळेल.

जय हिंद, जय भारत!