सण हे माणसाच्या आयुष्यात नवीन उत्साह आणि चैतन्य घेऊन येतात. माझ्या आयुष्यात आनंदाचे रंग भरणारा सण म्हणजे दिवाळी. हा केवळ एक धार्मिक उत्सव नसून तो कौटुंबिक जिव्हाळ्याचा आणि सामाजिक एकतेचा सण आहे. भगवान श्रीराम १४ वर्षांचा वनवास संपवून अयोध्येला परतले, तेव्हा प्रजेने दीप लावून त्यांचे स्वागत केले, तिथूनच या सणाची सुरुवात झाली असे मानले जाते.

१. तयारी आणि उत्साह

दिवाळी येण्यापूर्वी पंधरा दिवस आधीच घरात तयारी सुरू होते. घराची साफसफाई, रंगरंगोटी आणि फराळाची लगबग यामुळे वातावरण उत्साही बनते. बाजारात नवीन कपडे, आकाशकंदील आणि पणत्यांची मोठी रेलचेल असते. लहानांपासून थोरांपर्यंत प्रत्येकजण या तयारीत उत्साहाने सहभागी होतो.

२. सणाचे विविध पैलू

दिवाळीचा प्रत्येक दिवस काहीतरी विशेष संदेश देतो. लक्ष्मीपूजनाला घराची आणि व्यापाराची भरभराट होवो अशी प्रार्थना केली जाते. पाडवा हा पती-पत्नीच्या नात्यातील प्रेमाचा सण आहे, तर भाऊबीज हा भाऊ आणि बहिणीच्या पवित्र प्रेमाचे प्रतीक आहे. बहिणीने भावाला ओवाळणे आणि भावाने दिलेली भेटवस्तू हा क्षण अतिशय गोड असतो.

३. किल्ले बनवण्याचा आनंद

महाराष्ट्रात दिवाळीची एक खास परंपरा म्हणजे 'किल्ले बनवणे'. लहान मुले मातीचा किल्ला बनवून त्यावर छत्रपती शिवाजी महाराज आणि मावळ्यांच्या मूर्ती ठेवतात. यातून मुलांना इतिहासाची माहिती मिळते आणि त्यांच्यातील कल्पकता वाढते. सवंगड्यांसोबत मिळून किल्ला बनवणे हा माझ्यासाठी दिवाळीतील सर्वात मोठा आनंद असतो.

४. बदलती दिवाळी आणि जबाबदारी

आजच्या काळात दिवाळी साजरी करताना आपण निसर्गाचाही विचार केला पाहिजे. फटाक्यांच्या धुरामुळे आणि आवाजामुळे हवा आणि ध्वनी प्रदूषण होते. त्यामुळे आपण 'फटाकेमुक्त दिवाळी' साजरी करण्याचा संकल्प करायला हवा. दिव्यांच्या प्रकाशात गरीबांचे घरही उजळेल, याची काळजी आपण घेतली पाहिजे. कुणाला तरी मदत करणे, हीच खरी दिवाळी आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, दिवाळी हा सण मनातील कटुता काढून प्रेम पेरण्याचा सण आहे. अज्ञानाचा अंधार दूर करून ज्ञानाचा प्रकाश पसरवणे हेच या सणाचे खरे उद्दिष्ट आहे.